Kim jest tłumacz przysięgły?

with Brak komentarzy

Jak sama nazwa wskazuje, jest to tłumacz, który został zaprzysiężony, czyli złożył ślubowanie wobec ministra sprawiedliwości. Po zaprzysiężeniu tłumacz zostaje wpisany na listę tłumaczy przysięgłych, prowadzoną przez ministra sprawiedliwości. Lista jest dostępna na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości. Każdy wpis zawiera imię i nazwisko tłumacza, język lub języki, dla których tłumacz został ustanowiony, datę nabycia uprawnień, województwo, nr TP oraz dane teleadresowe. Co ciekawe, na liście można znaleźć również tłumaczy mieszkających poza granicami RP, m.in. w Federacji Rosyjskiej, Francji, Izraelu, Niemczech, Włoszech, USA, Wielkiej Brytanii oraz innych krajach.

Kto może zostać tłumaczem przysięgłym

Aby trafić na listę tłumaczy przysięgłych, trzeba zdać egzamin. Podejść do egzaminu na tłumacza przysięgłego może każdy, kto ma obywatelstwo polskie lub państwa członkowskiego UE, zna język polski, ma pełną zdolność do czynności prawnych, nie był karany i ma ukończone studia wyższe, dowolne, niekoniecznie filologię czy lingwistykę. Egzamin jest płatny (opłata 800 zł zasila budżet państwa). Egzamin na tłumacza przysięgłego składa się z części pisemnej i ustnej, trzeba uzyskać pozytywne oceny (co najmniej 150 punktów z 200) z obu części. Zdawalność nadal nie jest powalająca. MS nie podaje dokładnych statystyk, ale na stronie ministerstwa można zobaczyć wyniki egzaminów z poszczególnych dni. Na przykład z 59 osób, które podeszły do egzaminu pisemnego z języka rosyjskiego w 2018 roku, do egzaminu ustnego dopuszczono 20 kandydatów, czyli przypuszczalnie uprawnienia uzyskało poniżej 30% tłumaczy ubiegających się o ich nadanie.

Uprawnienia i obowiązki tłumacza przysięgłego

Jakie zatem są te trudne do zdobycia uprawnienia? Zaprzysiężony tłumacz, jak już otrzyma z Mennicy Państwowej upragnioną pieczęć i złoży wzór podpisu do odpowiednich urzędów, może sporządzać i poświadczać tłumaczenia (swoje, jak również sporządzone przez innych tłumaczy), sporządzać i poświadczać odpisy pism w języku obcym oraz tłumaczyć ustnie dla organów wymiaru sprawiedliwości (OWS), czyli sądów, policji, prokuratury, organów administracji publicznej. W Polsce nie ma podziału na tłumaczy ustnych i pisemnych (taki podział występuje w niektórych krajach Unii Europejskiej, np. w Niemczech czy w Szwecji). Przy czym tłumacz może przyjmować zlecenia od klientów indywidualnych i firm według uznania, lecz nie może odmówić tłumaczenia dla OWS bez ważnej przyczyny.

Każde zlecenie tłumacz odnotowuje w repertorium. Zasady prowadzenia repertorium w ustawie określone są dość ogólnie (art. 17 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego), ale Komisja Odpowiedzialności Zawodowej Tłumaczy Przysięgłych przy Ministrze Sprawiedliwości opracowała szczegółowe wytyczne w tym zakresie.

„Halo, jest tu kto? Ja do przysięgłego!”

Warto wiedzieć, że tłumacz nie musi zakładać firmy, jeśli pracuje tylko dla wymiaru sprawiedliwości. Natomiast jeżeli chcemy wykonywać tłumaczenia poświadczone również dla osób prywatnych, musimy zarejestrować działalność gospodarczą. Jeśli chodzi o warunki pracy – bywa różnie. Niektórzy tłumacze przysięgli mają biura, inni pracują w domu i przyjmują ewentualnych klientów w biurze domowym. Zawsze warto więc najpierw zadzwonić lub napisać do tłumacza i umówić się na spotkanie. Tłumacz przysięgły co prawda jest osobą zaufania publicznego, jego tryb pracy jednak różni się od funkcjonowania urzędu, do którego można przyjść bez zapowiedzi w godzinach pracy.

Organizacje zrzeszające tłumaczy przysięgłych i regulacje prawne

W Polsce działa kilka organizacji skupiających tłumaczy, w tym tłumaczy przysięgłych, m.in.: Stowarzyszenie Tłumaczy Polskich, Polskie Towarzystwo Tłumaczy Przysięgłych i Specjalistycznych TEPIS, Związek Zawodowy Tłumaczy Przysięgłych w Polsce. Ten ostatni różni się od pozostałych tym, że działa na podstawie ustawy o związkach zawodowych, a nie ustawy o stowarzyszeniach, jak reszta.

Praca tłumacza przysięgłego uregulowana jest ustawą z dn. 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego. Istnieje również Kodeks zawodowy tłumacza przysięgłego, opracowany przez PT TEPIS (najnowsze wydanie ukazało się w 2018 r.). Kodeks nie ma mocy prawnej, są to zalecenia dla tłumaczy przysięgłych z zakresu etyki i praktyki zawodowej.

Za nierzetelne wypełnianie swoich obowiązków tłumacz podlega odpowiedzialności zawodowej, postępowanie w takich sprawach prowadzi Komisja Odpowiedzialności Zawodowej przy Ministrze Sprawiedliwości. Na tłumaczu przysięgłym ciążą również inne rodzaje odpowiedzialności prawnej, m.in. odpowiedzialność karna za poświadczenie nieprawdy (art. 271 k.k.).

Przydatne źródła:

Tłumacze przysięgli na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości RP

Kodeks zawodowy tłumacza przysięgłego (2018)

Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego

Tłumacz przysięgły. Status prawny i zawodowy. Bolesław Cieślik, Danuta Kierzkowska i inni. Wydawnictwo Translegis, Warszawa 2018.

Tłumaczenie poświadczone. Status, kształcenie, warsztat i odpowiedzialność tłumacza przysięgłego. Artur Dariusz Kubacki. Wydawnictwo Wolters Kluwer Polska – LEX, Warszawa 2012.