Zapis imion i nazwisk pisanych cyrylicą w tłumaczeniu poświadczonym na język polski

Przy tłumaczeniu z rosyjskiego na polski np. aktów stanu cywilnego pojawiające się w dokumencie imiona i nazwiska, pisane cyrylicą, trzeba zapisać łacinką. Niby prosta sprawa, ale tylko na pierwszy rzut oka. Dlaczego? Bo można to zrobić na różne sposoby.

Wiadomo, że imion nie tłumaczymy: nie robimy z Елены Heleny, a z Даниила Daniela. Imiona i nazwiska trzeba po prostu zapisać literami alfabetu łacińskiego, tylko jak to zrobić?

Jak było wcześniej

Wcześniej (przed 2015 rokiem) wszystko było proste: imiona i nazwiska należało transkrybować, czyli zapisać polskimi literami ich brzmienie. Wystarczyło się nauczyć zasad transkrypcji (każdy tłumacz je zna, a przynajmniej powinien) – i już było wiadomo, jak to zapisać. Imię Елена na przykład zapisywaliśmy jako Jelena, Светлана – jako Swietłana itd.

Aktualne zasady zapisu imion i nazwisk

W 2015 roku ustawą „Prawo o aktach stanu cywilnego” zmieniono art. 14 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. We wzmiankowanym artykule pojawił się dodatkowy ustęp, który całkowicie zmienił zasady zapisu imion i nazwisk w tłumaczeniach poświadczonych z języka rosyjskiego na język polski: (art. 14 ust. 2) „Dokonując tłumaczenia imion i nazwisk z języków nieposługujących się alfabetem łacińskim lub posługujących się innym systemem pisma, tłumacz dokonuje transliteracji lub transkrypcji tych imion i nazwisk na podstawie dokumentów podróży lub ich kopii, a w przypadku braku tych dokumentów dokonuje tłumaczenia zgodnie z regułami pisowni obowiązującymi w kraju, w którym został sporządzony tłumaczony dokument”.

Intencja ustawodawcy była taka, aby zapisywać imiona i nazwiska tak, jak jest to zapisane w dokumencie podróży, czyli najczęściej w paszporcie. Przy założeniu, że paszport jest, a jeśli go nie ma? Wówczas już nie transkrybujemy (jak przed 2015), tylko transliterujemy imię i nazwisko w taki sposób, jak to się robi w kraju pochodzenia dokumentu. Transliteracja to taki sposób zapisu, gdy do każdej litery alfabetu rosyjskiego jest przypisana litera (lub litery) alfabetu łacińskiego. W chwili obecnej w Rosji, na Białorusi i Ukrainie obowiązuje tzw. norma ICAO, czyli zasady opracowane przez International Civil Aviation Organization – Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego.

Co może sprawić trudności

Proste? Zależy, jak na to spojrzeć. Zacznijmy od tego, że w paszporcie nie ma imienia odojcowskiego, które jednakże musimy w jakiś sposób zapisać. Czyli w wypadku tłumaczenia dokumentu, powiedzmy, Olgi Giennadjewny Iwanowej będziemy potrzebować nie tylko paszportu pani Olgi, ale też paszportu jej ojca Giennadija. W zależności od tego, w jakim kraju i w jakim okresie paszport ten został wydany, imię Геннадий może wyglądać jako Gennadiy, Gennadii czy nawet Henadzi. Białorusini bowiem zapisują alfabetem łacińskim białoruską wersję imienia i nazwiska. Czyli gdybym miała białoruski paszport, w dokumentach sporządzonych w języku rosyjskim moje imię pisałoby się Елена, ale w paszporcie miałabym Alena.

Jeżeli zlecasz tłumaczenie dokumentów

Jednym słowem, pamiętajmy: zlecając tłumaczenie swoich dokumentów na język polski, najczęściej będziemy musieli udostępnić tłumaczowi dane nie tylko ze swojego paszportu, ale też z paszportów rodziców, a czasem nawet dziadków, jeżeli ci ostatni owe paszporty mieli.